Monarques du Cambodge
L'actuel royaume du Cambodge est le lointain héritier des royaumes pré-Angkoriens comme le Ugong-Lay, le Fou-nan et le Chen-la. Il connaît sa plus grande expansion à l'époque de l'Empire Khmer constitué autour de sa capitale Angkor avant d'entrer au XIVe siècle dans une longue décadence et d'être progressivement amputé de ses dépendances extérieures puis de nombreuses provinces par ses puissants voisins de l'ouest le Siam et de l'est le Vietnam.
Sommaire |
[modifier] Le Royaume du Ugong-Lay
- 350 - 374 Pushyavarman
- 374 - 398 Samudravarman
- 398 - 422 Balavarman
- 422 - 446 Kalyanavarman
- 446 - 470 Ganapativarman alias Ganendravarman
- 470 - 494 Mahendravarman alias Surendravarman
- 494 - 518 Narayanavarman
- 518 - 542 Bhutivarman alias Mahabhutivarman
- 542 - 566 Chandramukhavarman
- 566 - 590 Sthitavarman
- 590 - 595 Susthitavarman
- 595 - 600 Supratisthitavarman
- 600 - 650 Bhaskarvarman
- Haya Chutjyahbb (390-394)
- Lhubba Wyg (394-400)
L'éventuel vice-roi est mis entre parenthèses.
[modifier] Royaume du Fou-nan
- 400-430 : Kaundinya II
- 430-440 : Shreshtha Varman Ier
- 440-478 : (Inconnu)
- 478-514 : Jaya Varman
- 514-514 : Guna Varman
- 514-550 : Rudra Varman Ier
Ses successeurs deviennent vassaux du Royaume du Chen-La
[modifier] Royaume du Chen-La
Le royaume du Chen-La correspond à la domination chinoise de la péninsule indochinoise. (en khmer, chen : chinois et la : départ)[réf. nécessaire]
- 550-555 : Shruta Varman
- 555-560 : Shreshtha Varman II
- 560-575 : Vira Varman
- 575-580 : Kambuja-raja Lakshmi (reine)
- 580-598 : Bhava Varman Ier
- 598-610 : Mahendra Varman
- 611-635 : Içanavarman Ier
- 635-657 : Bhava Varman II
- 657-681 : Jayavarman Ier ជ័យវរ្ម័នទី១
- 681-713 : Jayadevî (reine)
- 716-730 : Pushkaraksha
- 730-760 : Shambhu Varman
- 760-780 : Rajendravarman Ier រាជិន្ទ្រាវរ្ម័ន១
- 780-781 : Mahipati Varman
- 781-800 : (Inconnu)
En 800, le Cambodge est occupé par les malais de Java.
[modifier] Lignée secondaire
- 657-670 : Salasthamba (frère de Bhava Varman II)
- ???-???: Vijaya alias Vigrahastambha
- 725-745 : Harshadeva alias Harshavarman
- ???-??? : Balavarman II
- ???-??? : Pralambha alias Salambha
- 815-832 : Harjjaravarman
- 832-855 : Vanamalavarmadeva
- 855-860 : Jayamala alias Virabahu
- 860-880 : Balavarman III
- 890-900 : Tyagasimha.
[modifier] Royauté angkorienne
- 802-834 : Jayavarman II ជ័យវរ្ម័នទី២
- 834-877 : Jayavarman III ជ័យវរ្ម័នទី៣
- 877-889 : Indravarman Ier ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១
- 889-900 : Yaçovarman Ier យសោវរ្ម័នទី១
- 900-922 : Harshavarman Ier ហស៌វរ្ម័នទី១
- 922-928 : Içanavarman II ឦសានវរ្ម័នទី២
- 928-941 : Jayavarman IV ជ័យវរ្ម័នទី៤
- 941-944 : Harshavarman II ហស៌វរ្ម័នទី២
- 944-968 : Rajendravarman II រាជិន្ទ្រាវរ្ម័ន២
- 968-1001 : Jayavarman V ជ័យវរ្ម័នទី៥
- 1001-1002 : Udayādityavarman Ier ឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី១
- 1002-1011 : Jayaviravarman à Yaçodhapura
- 1002-1050 : Suryavarman Ier សូរ្យវរ្ម័នទី១ (usurpateur)
- 1050-1066 : Udayādityavarman II ឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី២
- 1066-1080 : Harshavarman III ហស៌វរ្ម័នទី៣
- 1080-1113 : Nripatîndra Varman à Angkor
- 1080-1107 : Jayavarman VI ជ័យវរ្ម័នទី៦ à Mahîdharapura (usurpateur)
- 1107-1112 : Dharanindra Varman Ier
- 1113-1150 : Suryavarman II សូរ្យវរ្ម័នទី២
- 1150-1160 : Dharanindra Varman II
- 1160-1166 : Yaçovarman II យសោវរ្ម័នទី២
- 1166-1177 : Tribhuvanâditya-Varman mandarin usurpateur ;
- 1177-1181 : Occupation par le Champa
- 1181-1218 : Jayavarman VII ជ័យវរ្ម័នទី៧
- 1218-1243 : Indravarman II ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣
- 1243-1295 : Jayavarman VIII ជ័យវរ្ម័នទី៨
- 1295-1308 : Indravarman III ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣
- 1308-1327 : Indrajayavarman
- 1327-1336 : Jayavarman IX ជ័យវរ្ម័នទី៩ Parameçvara
- 1336-1340 : Neay Trasac Paem Chay (usurpateur)
- 1340-1346 : Nippean Bat (Nirvana Pada)
- 1346-1347 : Sithean Reachea (Sidhanta Raja)
- 1347-1353 : Lampong Reachea (Sri Lampang Paramaraja)
- 1353-1357 : 1re Prise d'Angkor et occupation par le Siam
- 1353-1354 : Chau Bassat fils de Ramathibodi Ier roi du Royaume d'Ayutthaya
- 1354-1355 : Chau Baat fils de Ramathibodi Ier roi du Royaume d'Ayutthaya
- 1355-1357 : Chau Kampang Pisey fils de Ramathibodi Ier roi du Royaume d'Ayutthaya ;
- 1357-1359/1366 : Soriyoteï Ier (Sri Suriya Daya)
- 1359-1366 : Soriyovong Ier ou Sri Suriya Varman Ier
- 1366-1373 : Paramarama
- 1373-1394 : Dhammâsokaraja
- 1394-1401 : 2 e prise d'Angkor et seconde occupation par le Royaume d'Ayutthaya
- 1394-1401 : Chau Indraburi Radjadhiraja fils de Preah Chau Parmaraja Ramaratcha roi du Royaume d'Ayutthaya
- 1401-1417 : Soriyovong II ou Sri Suriyavamsa ou Sri Suriya Varman II
- 1417-1421 : Parama Sokaraja
Angkor est officiellement abandonnée comme résidence royale en 1431.
[modifier] Royaume du Cambodge
La liste des souverains du royaume du Cambodge ci-dessous a été établie à partir des « Chroniques Royales » souvent compilées tardivement jusqu’au XVIIIe siècle[1]. Si les versions des événements qu’elles rapportent sont globalement cohérentes les chronologies enregistrent des différences parfois notables d'une dizaine d'années.
Par ailleurs les rois sont nommés; par leur nom personnel « Ang Em », leurs noms de règne sous sa forme khmere « Preah Thommo Reachea V » ou sanscrite « Sri Dhamaraja V ». De plus des membres de la famille royales soutenus par les cours voisines et rivales du Siam ou du Vietnam sont considérés par les divers documents comme des prétendants, des régents ou même de véritables souverains.
[modifier] Capitale à Chaktomuk: 1431-1529
| Ordre | Roi | Nom personnel | Règne |
| 34 | Soriyopear Ier ou Paramaraja Ier | Ponhea Yat | 1417/1421-1463 |
| 35 | Noreay Ramathuppdey ou Narayanaraja Ier | Narayanaracha | 1463-1468 |
| 36 | Srey Reachea Ramathuppdey ou Sri Raja | Srei Reachea | 1469-1486 |
| 36 Bis | Soriyoteï II ou Rajadhiraja | Soriyoteï | 1475-1485 |
| 37 | Thommo Reachea Ier ou Dhammaraja Ier | Thommaracha | 1486-1504 |
| 38 | Damkhat Sokonthor ou Sri Sugandhapada | Ponhea Damkhatracha | 1504-1512 |
| 39 | Srei Neay Kan ou Parama Bupati | Sdech Kan (Usurpateur) | 1512-1529 |
| Guerre civile au Cambodge entre: Ang Chan Ier et Neay Kan : 1516-1529 | |||
[modifier] Capitale Lovek: 1516-1593
| Ordre | Roi | Nom personnel | Règne |
| 40 | Ang Chan Ier ou Paramaraja II | Ponhea Chan or Chan Racha | 1516-1566 |
| 41 | Barom Reachea Ier ou Paramaraja III | Paramindharaja | 1566-1576 |
| 42 | Satha Ier ou Paramaraja IV | Satha Mahindharaja | 1576-1596 |
| 43 | Chey Chettha Ier | Sri Jetthadhiraja | 1585-1596 |
| Invasion des siamois: 1593. | |||
[modifier] Capitale Srey Santhor: 1594-1620
| Ordre | Roi | Nom personnel | Règne |
| 43 Bis | Ream Ier Mahapabitr | Rama Joen Brai (Usurpateur) | 1594-1596 |
| 43 Ter | Ream II Rajadhiraja | Cau Ban Nur (Usurpateur) | 1596-1597 |
| 44 | Barom Reachea II ou Paramaraja V | Ponhea Ton | 1597-1599 |
| 45 | Barom Reachea III ou Paramaraja VI | Ponhea An | 1600-1600 |
| 46 | Kaev Hua Ier | Ponhea Nhoum | 1600-1603 |
| 47 | Barom Reacha IV ou Paramaraja VII | Srei Soriyopear II | 1603-1618 |
[modifier] Capitale Oudong: 1620-1863
| Ordre | Roi | Nom personnel | Règne |
| 48 | Chey Chettha II | Ponhea Nhom | 1619-1627 |
| 49 | Outey Udayaraja Paramaraja | Outey | Régent: 1627-1642 |
| 50 | Thommo Reachea II ou Sri Dhamaraja II | Ponhea To | 1628-1630 |
| 51 | Ang Tong Reachea Ier | Ponhea Nou | 1630-1640 |
| 52 | Batom Reachea Ier ou Padumaraja Ier | Ang Non Ier | 1640-1642 |
| 53 | Ramathipadi Ier | Ponhea Chan (Ibrahim) | 1642-1658 |
| 54 | Barom Reachea V ou Paramaraja VIII | Ang Sur | 1658-1672 |
| 55 | Chey Chettah III ou Padumaraja II | Srei Cheychettha | 1672-1673 |
| 56 | Kaev Hua II | Ang Chey | 1673-1674 |
| 56 Bis | Ang Nan ou Padumaraja | Ang Nan | Régent 1674 |
| 57 | Chey Chettha IV | Ang Sor | 1675-1695, 1696-1699, 1700-1702, 1703-1706, |
| 58 | Norea Outey Ier Udayaraja Ier Ramadhipati II | Ang Yong | 1695-1696 |
| 59 | Kaev Hua III | Ang Em | 1699-1700, 1710-1722 |
| 60 | Thommo Reachea III ou Sri Dhamaraja III | Thommaracha | 1702-1703, 1706-1709, 1738-1747 |
| 61 | Satha II ou Paramaraja IX | Ang Chei | 1722-1729, 1729-1736 et 1749. |
| 62 | Thommo Reachea IV ou Sri Dhamaraja IV | Ang Em | 1747 |
| 63 | Ang Tong Reachea II Ramadhipati III | Ang Tong | 1747-1748, 1756-1757 |
| 64 | Chey Chettha V | Ang Snguon | 1749-1755 |
| 65 | Outey Reachea II ou Udayaraja II Narayanaraja II | Ang Ton | 1758-1775 |
| 66 | Ramathipadi IV | Ang Non II | 1775-1779 |
| 67 | Ang Eng Narayanaraja III | Ang Eng | 1779-1796 |
| 67 Bis | Pok, Mandarin. | Régent 1796-1806 | |
| 68 | Outey Reacha III ou Udayaraja III | Ang Chan II | 1806-1834 |
| 69 | Ang Mey | Ang Mey | Reine 1834-1840 |
| 70 | Hiraraksrama | Ang Duong | 1840-1859 |
[modifier] Cambodge sous protectorat Français : 1863-1953
| Ordre | Roi | Nom personnel | Dates |
| 71 | Norodom Ier | Ang Vattey ou Ang Chroleng | 1859-1904 |
| 72 | Sisowath | Sisowath | 1904-1927 |
| 73 | Sisowath Monivong | Sisowath Monivong | 1927-1941 |
| 74 | Norodom Sihanouk | Norodom Sihanouk | 1941-1955 (Premier règne) |
[modifier] Cambodge indépendant
| Ordre | Roi | Nom personnel | Dates |
| 75 | Norodom Suramarit | Norodom Suramarit | 1955-1960 |
| 74 | Norodom Sihanouk | Norodom Sihanouk | (Chef de l'État): (1960-1976), (1982-1989), (1991-1993). |
[modifier] Royaume du Cambodge rétabli
| Ordre | Roi | Nom personnel | Dates |
| 74 | Norodom Sihanouk | Norodom Sihanouk | 21 septembre 1993- 7 octobre 2004 |
| 76 | Norodom Sihamoni | Norodom Sihamoni | Depuis le 10 octobre 2004 |
[modifier] Notes et références
- Ces Chroniques Royales ont été traduites en français dès le XIXe siècle par Jean Moura (1827-1885), Adhémard Leclère (1853-1914) et Francis Garnier, elles sont publiées par l’« École Française d’Extrême Orient »
[modifier] Voir aussi
[modifier] Bibliographie
- Chroniques Royales du Cambodge de 1417 à 1595. École française d'Extrême Orient Paris 1988 (ISBN 2855395372)

- Chroniques Royales du Cambodge de 1594 à 1677. École française d'Extrême Orient Paris 1981 (ISBN 2855395372)

- George Cœdès, Les États hindouisés d'Indochine et d'Indonésie Paris 1964.

- A. Dauphin-Meunier, Histoire du Cambodge, Que sais-je ? N° 916, P.U.F 1968.

- Anthony Marinus Hendrik Johan Stokvis, Manuel d'histoire, de généalogie et de chronologie de tous les États du globe, depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours, préf. H. F. Wijnman, Israël, 1966, Chapitre XIV §.9 « Kambodge » et tableau généalogique n°34 p.336-339.

- (en) & (de) Peter Truhart, Regents of Nations, K.G Saur Münich, 1984-1988 (ISBN 359810491X), Art. « Kampuchea », p. 1729-1733.

- Bernard Philippe Groslier avec la collaboration de C.R. Boxer Angkor et le Cambodge au XVIe siècle d'après les sources portugaises et espagnoles Presses universitaires de France (Paris) 1958.

- Adhémard Leclère Histoire du Cambodge depuis le Ier siècle de notre ère, d'après les inscriptions lapidaires : les annales chinoises et annamites et les documents européens des six derniers siècles Éditeur P. Geuthner, 1914
- Jean Moura Le royaume du Cambodge deux tomes : Éditeur E. Leroux Paris 1883.