Un article de Wikipédia, l'encyclopédie libre.
Dans les années 1970 les microprocesseurs traitent des mots de 8 bits et sont surtout fabriqués en technologie N MOS.
| Date |
Nom |
Manufacturier |
Horloge |
Géométrie |
Nombre de transistors |
Loi de Moore |
| 1971 |
4004 |
Intel |
740 kHz |
10 µm |
2250 |
2250 |
| 1972 |
8008 |
Intel |
500 kHz |
10 µm |
3500 |
3400 |
| 1974 |
6800 |
Motorola |
2 MHz |
- |
4100 |
6750 |
| 1974 |
8080 |
Intel |
2 MHz |
6 µm |
6000 |
6750 |
| 1974 |
1802 |
RCA |
3.2 MHz |
5 µm |
5000 |
6750 |
| 1974 |
TMS-1000 |
Texas Inst. |
400 kHz |
8 µm |
8000 |
6750 |
| 1975 |
6502 |
MOS Techno. |
1 MHz |
- |
4000 |
9000 |
| 1976 |
Z80 |
Zilog |
2 MHz |
4 µm |
8500 |
13500 |
| 1976 |
8085 |
Intel |
5 MHz |
3 µm |
6500 |
13500 |
| 1976 |
TMS-9900 |
Texas Inst. |
3.3 MHz |
- |
8000 |
13500 |
| 1977 |
6100 |
Intersil |
4 MHz |
- |
20000 |
18000 |
| 1978 |
8086 |
Intel |
5 MHz |
3 µm |
29000 |
27000 |
| 1978 |
6801 |
Motorola |
- |
5 µm |
35000 |
27000 |
| 1979 |
Z8000 |
Zilog |
- |
- |
17500 |
36000 |
| 1979 |
8088 |
Intel |
5 MHz |
3 µm |
29000 |
36000 |
| 1979 |
6809 |
Motorola |
1 MHz |
5 µm |
40000 |
36000 |
| 1979 |
68000 |
Motorola |
8 MHz |
4 µm |
68000 |
36000 |
Dans les années 1980 les microprocesseurs traitent des mots de 16 et même 32 bits et sont surtout fabriqués en technologie CMOS.
| Date |
Nom |
Manufacturier |
Horloge |
Géométrie |
Nombre de transistors |
Loi de Moore |
| 1980 |
16032 |
National |
- |
- |
60000 |
54000 |
| 1981 |
6120 |
Harris |
10 MHz |
- |
20000 |
72000 |
| 1981 |
T-11 |
DEC |
2.5 MHz |
5 µm |
17000 |
72000 |
| 1982 |
RISC-I |
Berkely |
1 MHz |
5 µm |
44500 |
108000 |
| 1982 |
80186 |
Intel |
6 MHz |
- |
55000 |
108000 |
| 1982 |
80286 |
Intel |
6 MHz |
1.5 µm |
134000 |
108000 |
| 1983 |
RISC-II |
Berkely |
3 MHz |
3 µm |
41000 |
144000 |
| 1984 |
68020 |
Motorola |
16 MHz |
2 µm |
190000 |
216000 |
| 1984 |
32032 |
National |
- |
- |
70000 |
216000 |
| 1985 |
386 |
Intel |
16 MHz |
1.5 µm |
275000 |
288000 |
| 1985 |
Micro-VAX |
DEC |
- |
- |
125000 |
288000 |
| 1985 |
R2000 |
MIPS |
8 MHz |
2 µm |
115000 |
288000 |
| 1985 |
R3000 |
MIPS |
12 MHz |
1.2 µm |
120000 |
288000 |
| 1986 |
Z80000 |
Zilog |
- |
- |
91000 |
432000 |
| 1986 |
SPARC |
Sun |
40 MHz |
0.8 µm |
800000 |
432000 |
| 1987 |
68030 |
Motorola |
16 MHz |
1.3 µm |
273000 |
576000 |
| 1988 |
386 SX |
Intel |
16 MHz |
1 µm |
275000 |
864000 |
| 1989 |
486 |
Intel |
25 MHz |
1 µm |
1180000 |
1152000 |
Dans les années 1990 les microprocesseurs traitent des mots de 32 bits. La fréquence du bus ne peut plus suivre celle du microprocesseur. Apparaissent donc deux horloges : une externe et une interne, plus rapide.
| Date |
Nom |
Manufacturier |
Horloge |
Géométrie |
Nombre de transistors (millions) |
Loi de Moore (millions) |
| 1990 |
386 SL |
Intel |
20 MHz |
1 µm |
0.85 |
1.73 |
| 1990 |
68040 |
Motorola |
40 MHz |
- |
1.2 |
1.73 |
| 1990 |
POWER1 |
IBM |
20-30 MHz |
- |
6.9 |
1.73 |
| 1991 |
486 SL |
Intel |
33 MHz |
0.7 µm |
1.4 |
2.3 |
| 1991 |
R-4000 |
MIPS |
100 MHz |
0.8 µm |
1.35 |
2.3 |
| 1992 |
Alpha 21064 |
DEC |
150 MHz |
0.7 µm |
1.68 |
3.45 |
| 1992 |
microSPARC I |
Sun |
40-50 MHz |
0.8 µm |
0.8 |
3.45 |
| 1993 |
PowerPC 601 |
IBM-Motorola |
50 MHz |
0.6 µm |
2.8 |
4.6 |
| 1993 |
Pentium |
Intel |
60 MHz |
0.8 µm |
3.1 |
4.6 |
| 1993 |
POWER2 |
IBM |
55-71 MHz |
0.72 µm |
23 |
4.6 |
| 1994 |
68060 |
Motorola |
50 MHz |
0.6 µm |
2.5 |
6.9 |
| 1994 |
PowerPC 603 |
IBM-Motorola |
60-120 MHz |
0.5 µm |
1.6 |
6.9 |
| 1994 |
PowerPC 604 |
IBM-Motorola |
100-180 MHz |
0.5 µm |
3.6 |
6.9 |
| 1995 |
Pentium Pro |
Intel |
200 MHz |
0.35 µm |
5.5 |
9.2 |
| 1995 |
UltraSPARC |
Sun |
143-167 MHz |
0.47 µm |
5.2 |
9.2 |
| 1996 |
K5 |
AMD |
75 MHz |
0.5 µm |
4.3 |
13.8 |
| 1996 |
Alpha 21164 |
DEC |
500 MHz |
0.35 µm |
9.6 |
13.8 |
| 1997 |
Pentium II |
Intel |
233 MHz |
0.35 µm |
7.5 |
18.4 |
| 1997 |
PowerPC 620 |
IBM-Motorola |
120-150 MHz |
0.35 µm |
6.9 |
18.4 |
| 1997 |
K6 |
AMD |
166 MHz |
0.35 µm |
8.8 |
18.4 |
| 1997 |
UltraSPARC II |
Sun |
250-400 MHz |
0.35 µm |
5.4 |
18.4 |
| 1997 |
PowerPC-750 (G3) |
IBM-Motorola |
233-366 MHz |
0.26 µm |
6.35 |
18.4 |
| 1998 |
POWER3 |
IBM |
200 MHz |
0.25 µm |
15 |
36.8 |
| 1999 |
Pentium III |
Intel |
450 MHz |
0.25 µm |
9.5 |
36.8 |
| 1999 |
PowerPC 7400 (G4) |
Motorola |
350-500 MHz |
0.2 µm |
10.5 |
36.8 |
| 1999 |
Athlon |
AMD |
1 GHz |
0.18 µm |
22 |
36.8 |
Dans les années 2000, la progression de la fréquence ralentit sensiblement à cause de l'augmentation rapide de la dissipation thermique, et ce malgré les diminutions successives de la finesse de gravure. Des processeurs multi-coeur font peu à peu leur apparition.
| Date |
Nom |
Manufacturier |
Horloge |
Géométrie |
Nombre de transistors (millions) |
Loi de Moore (millions) |
| 2000 |
Athlon XP |
AMD |
1.3 GHz |
180 nm |
37.5 |
55.2 |
| 2000 |
Pentium 4 |
Intel |
1.4 GHz |
180 nm |
42 |
55.2 |
| 2000 |
20K |
MIPS |
- |
- |
7.2 |
55.2 |
| 2000 |
UltraSPARC II |
Sun |
- |
- |
29 |
55.2 |
| 2001 |
Itanium |
Intel |
722 MHz |
- |
25 |
73.7 |
| 2001 |
POWER4 |
IBM |
1.1-1.4 GHz |
90 nm |
174 |
73.7 |
| 2001 |
UltraSPARC III |
Sun |
750-1200 MHz |
130 nm |
29 |
73.7 |
| 2001 |
PowerPC 7450 (G4) |
Motorola |
733-800 MHz |
180 nm |
33 |
73.7 |
| 2002 |
Itanium II |
Intel |
900 MHz |
- |
410 |
110.6 |
| 2003 |
Pentium M |
Intel |
900 MHz |
130 nm |
77 |
147.5 |
| 2003 |
Pentium 4 Extreme (EE) |
Intel |
3.8 GHz |
130 nm |
175 |
147.5 |
| 2003 |
PowerPC 970 (G5) |
IBM |
1.6-2.0 GHz |
130 nm |
52 |
147.5 |
| 2004 |
POWER5 |
IBM |
1.65-1.9 GHz |
130 nm |
276 |
221.25 |
| 2005 |
Pentium D |
Intel |
3.0 GHz |
90 nm |
230 |
295 |
| 2005 |
UltraSPARC IV |
Sun |
1-1.35 GHz |
130 nm |
66 |
295 |
| 2005 |
Athlon 64 / Athlon 64 X2 |
AMD |
3.2 GHz (2007) |
90 nm / 65 nm |
122 / 221 (X2) |
295 |
| 2006 |
Core 2 |
Intel |
3 GHz |
65 nm |
291 (Duo) / 2x291 (Quad) |
442.5 |
| 2006 |
Cell |
IBM-Sony-Toshiba |
3.2-4.6 GHz |
90 nm |
241 |
442.5 |
| 2006 |
Itanium 2 Duo |
Intel |
1.6 GHz |
90 nm |
1 700 |
442.5 |
| 2007 |
Phenom |
AMD |
2.6 GHz |
65 nm |
463 |
590 |
| 2007 |
POWER6 |
IBM |
3.5-4.7 GHz |
65 nm |
790 |
590 |
| 2008 |
Core 2 |
Intel |
3.2 GHz |
45 nm |
410 (Duo) / 2x410 (Quad) |
885 |
| 2008 |
z10 |
IBM |
4.4 GHz |
65 nm |
993 |
885 |
| 2008 |
Atom |
Intel |
0.8-1.6 GHz |
45 nm |
47 |
885 |
| 2008 |
Core i7 |
Intel |
3.2 GHz |
45 nm |
730 |
885 |
| 2009 |
Phenom II |
AMD |
3 GHz |
45 nm |
758 |
1180 |
Dans les années 2010, la fréquence de l'horloge est stable. Le nombre de coeur augmente peu à peu.
| Date |
Nom |
Manufacturier |
Horloge |
Géométrie |
Nombre de transistors (millions) |
Loi de Moore (millions) |
| 2010 |
POWER7 |
IBM |
3-4.25 GHz |
45 nm |
1 200 |
1 770 |